Nawóz zielony (poplon)

Nawozy zielone to masa roślinna, specjalnie uprawiana a później zakopywana w celu podniesienia żyzności gleby. Taki naturalny nawóz tworzymy poprzez wysianie, na nieużytkach lub grządkach po zbiorach, nasion: łubinu, gorczycy, wyki i innych. Szczególnie polecaną rośliną na nawóz zielony jest seradela. seradela

Zalety roślin stosowanych na zielony nawóz:

1. Poprawiają strukturę gleby.

2. Ulepszają właściwości aeracyjne gleby.

3. Zapobiegają erozji gleby.

4. Zwiększają aktywność mikrobiologiczną gleby.

5. Wzbogacają glebę w próchnicę i składniki pokarmowe.

6. Gęsty siew jest przeszkodą dla rozwijania się chwastów.

łubinRośliny bobowate/ strączkowe (łubin pastewny i wąskolistny,  fasola pastewna, wyka, seradela) są najbardziej odpowiednimi do uprawy na nawóz zielony, jako samowystarczalne względem zawartości azotu gromadzonego w zielonej masie i korzeniach. Inną grupą roślin, są rośliny poplonowe, o krótkim okresie wegetacji jak np. gorczyca, rzodkiew oleista, rzepak jary. Po przekopaniu i wymieszaniu roślin z ziemią, do gleby trafia dużo składników organicznych, poprawiają się właściwości biologiczne gleby, a ze względu na to, że niektóre rośliny (żyto, gorczyca) zawierają fitoncydy, poprawia się też stan gleby pod względem fitosanitarnym. gorczyca biała

Efektywność zielonych nawozów zależy również od wieku roślin. Młode rośliny zawierają dużą ilość azotu, po przekopaniu, rośliny te szybko się rozkładają i w łatwy sposób wydzielają ten pierwiastek do gleby. W takim miejscu można siać lub sadzić podstawowe rośliny uprawne  już po 3-4 tygodniach. Jeśli zielonej masy będzie jednak za dużo, nie zdąży ona się rozłożyć i zacznie fermentować. Nadmiar azotu może więc zaszkodzić. Z praktyki wiadomo, że nadmiar zielonej masy może zmniejszyć urodzaj, dlatego jeżeli jest tej masy za dużo warto ją kompostować. Bardziej dojrzałe rośliny, których łodygi są stwardniałe, rozkładają się wolniej, ale wzbogacają glebę w próchnicę, azotu natomiast zawierają niedużo. Dlatego więc najlepiej jest przekopać glebę zanim rośliny przekwitną i stwardnieją im łodygi, najlepiej przed kwitnieniem. Wtedy właśnie stosunek azotu do węgla w biomasie jest najbardziej sprzyjający do tworzenia się próchnicy. Nawóz zielony powinien być przekopany płytko, gdyż zielona masa zgnije pozostawiona głębiej w glebie, tracąc składniki odżywcze. Gleby lekkie przekopujemy na głębokość 12-15 cm, ciężkie zaś – 6-8 cm.

Rośliny mogą być wysiewane na nawóz zielony od wiosny do września. Większość z nich  wykiełkuje w ciągu kilku tygodni.

Można też mulczować glebę – pozostawić rośliny na zimę bez przekopywania. Rośliny wysiane pod koniec lata i pozostawione przez zimę, tworzą zwartą darń a osłonięta ziemia jest chroniona przed działaniem niekorzystnych czynników zewnętrznych. Mulczowanie polecane jest dla gleb piaszczystych oraz do terenów pochyłych.

Rośliny do mulczowania:

– jare (przemarzające zimą): łubin żółty, peluszka, bobik, seradela, wyka jara, rzepak jary, gorczyca, facelia błękitna. Wiosną, przemarznięte, stanowią warstwę naturalnej ściółki tzw. mulcz, kt. należy zmieszać z warstwą gleby przed wysadzaniem nowych rozsad lub sianiem nasion

– ozime (nieprzemarzające): wyka kosmata, rzepak ozimy, żyto ozime. Wiosną najpierw trzeba skosić i rozdrobnić rośliny, a następnie przekopać na głębokość ok. 20 cm.

W celu trafnego wyboru roślin na nawóz zielony, należy się zastanowić, jakiego rezultatu się oczekuje i która z roślin taki efekt da, kiedy najlepiej ją wysiać i kiedy przekopać. W niektórych przypadkach warto wysiać mieszanki paru roślin, by uzyskać wytyczony cel.

OczekiwaniaRośliny na nawóz zielony
Przyswajanie azotu z powietrza.Wszystkie bobowate/ motylkowate, strączkowe ( symbioza z bakteriami brodawkowymi umożliwia wykorzystanie azotu atmosferycznego). Przykład: łubin, wyka, peluszka, bobik, saradela.
Zahamowanie wypłukiwania azotu z gleby zimą.Wszystkie rośliny krzyżowe (kapustowate) np. gorczyca, rzeżucha, rukiew, smagliczka.
Zapobieżenie erozji gleby i zagłuszenie chwastów:
wczesny siew – do początku sierpnia;fasola, koniczyna, łubin, rzodkiew oleista, rzepak letni, słonecznik;
późny siew – późne lato - jesień.gorczyca, facelia.
Przyswojenie i zgromadzenie składników odżywczych z głębszych warstw glebyŁubin
Duża ilość materii organicznejRzepak ozimy, pszenica ozima.
Głębokie spulchnienie glebyŁubin, fasola, rzodkiew oleista, gorczyca.
Po zbiorze wczesnych warzyw i ziemniakówRośliny o krótkim okresie wegetacyjnym (rzepak letni, gorczyca, facelia, groch, wyka, gryka, żyto ozime).
Oczyszczenie gleby z patogenów chorobotwórczychżyto (ma najwyższą siłę fitosanitarną),
Zwalczenie uciążliwych chwastów, np.perzżyto gęsto posiane, gryka gęsto posiana
Walka ze szkodnikami glebowymiżyto (połyśnica marchwianka), gryka (pędraki)